*

شێخ عەبدولسەلام باپیری مستەفا بارزانی لە ١٨٧٢ دا مردووە و کوڕەکەی بە ناوی شێخ موحەممەد بووە بە سەرۆکی ھۆزی بارزان. مستەفا بارزانی پێنجەمین و دوایین کوڕی شێخ موحەممەد لە رێکەوتی ١٤ی ئازاری ١٩٠٣دا لە گوندی بارزان لە دایک بووە. ساڵی ١٩٠٤ باوکی مستەفا مردووە و برا گەورەکەی، عەبدولسەلام بووەتە سەرۆکی ھۆز.

[دەستکاری] کۆماری مەھاباد و دامەزرانی پارتی دیموکراتی کوردستان

له‌ زستانی ( 1946 ) له‌ کۆماری مهاباد دا سه‌رۆک بارزانی ، همزه‌ عبدالله‌ ، میر حاج احمد ، نوری احمد ، مسته‌فا خوشناو ، محمد محمود قدسی ، خیرالله‌ عبدالکریم ، عزت عبدالعزیز ، په‌یره‌و و پرۆگروامی پارتیان دانا ، بۆ هه‌مان مه‌به‌ست همزه‌ عبدالله‌ یان نارده‌ کوردستانی عێراق که‌ سێ‌ راسپارده‌ی پێ‌ بوون : یه‌که‌م / ده‌ستکاری له‌ په‌یره‌و و پرۆگرامی نه‌کرێت که‌ له‌ مهاباد دارێژراوه‌ . دووه‌ م / حزبه‌ کوردستانیه‌کان به‌ گژ حکومه‌تی ناوه‌ندیدا نه‌چن تا خۆیان جێگر ده‌که‌ن . سێهه‌م / شێخ له‌تیف و کاکه‌ زیاد بکرێنه‌ جێگری یه‌که‌م و دووه‌م . بریاری سێهه‌م بوو به‌ هۆی ناکۆکی و ئه‌م ناکۆکیه‌ش بوو به‌ هۆی ئینشقاق ، بۆیه‌ ێالح حیدرو نافع یونس چوونه‌ ناو شۆڕش ، همزه‌ عبدالله‌ش له‌گه‌ڵ حزبی رزگاری کۆبووه‌و بریاریان دا بێنه‌ ناو پارتی ، رزگاری و شۆڕش سه‌ره‌تای ئاب کۆنگره‌یان به‌ست و خۆیان هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌ . له‌ 16/8/1946 له‌ به‌غدا به‌ ئاماده‌بوونی 70 ئه‌ندام کونگره‌ی یه‌که‌م به‌سترا . 1 / له‌ کونگره‌ی یه‌که‌م په‌یره‌و پرۆگرام په‌سه‌ند کرا . 2 / ناوی بووه‌ به‌ پارتی دیموکراتی کورد . 3 / قیاده‌ی حزب هه‌ڵبژێردرا : بارزانی سه‌رۆک ، شێخ له‌تیف و کاکه‌ زیاد / جێگری یه‌که‌م و دووه‌م . م . س : همزه‌ عبدالله‌ ، د . جعفر ، علی عبدالله‌ ، عبدالکریم توفیق ، رشید عبدالقادر . کۆمیته‌ی ناوه‌ندی : میرحاج احمد ، ێالح یوسفی ، رشید باجلان ، ملا حکیم ، عونی یوسف ، ته‌ها محی الدین . سه‌رکردایه‌تی سه‌رقالی خۆ رێکخستن بوو ، و رۆژنامه‌ی رزگاریش ده‌ورێکی کاریگه‌ری بینی له‌ بڵاوکردنه‌وه‌ی ئایدلوژیای پارتی ، له‌ بواری سیاسه‌تی نێوده‌وله‌تیش خه‌ریکی رێکخستنی په‌یوه‌ندی بوون له‌گه‌ڵ بلوکی شه‌ق و له‌ هه‌مان کاتدا په‌یوه‌ندییه‌کی پته‌و ، له‌گه‌ڵ هه‌یئه‌تی دامه‌زرێنه‌ر له‌ مهاباد دا هه‌بووه‌ و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌حزابی عیراقی و عه‌ره‌بی ده‌کرا و له‌ هه‌مان کاتدا له‌گه‌ڵ حزبی شیوعی په‌یوه‌ندی هه‌بوو ، رووخانی کۆماری مهاباد تڕسیرێکی سلبی له‌سه‌ر کوردستانی عێراق کرد بوو ، بارزانی له‌ 13/5/1947 به‌ره‌و سۆڤیه‌ت کاروانه‌که‌ی وه‌رێ‌ خست و له‌ 18/6/1947 گه‌یشته‌ سۆڤیه‌ت . شێخ احمد گه‌رایه‌وه‌ کوردستان ، چوار له‌ ئه‌فسه‌ره‌که‌ له‌گه‌ڵ شێخ دا بوون له‌ 19/9/1947 شه‌هید کران له‌ زمانی حکومه‌تی ێالح جبر . ( 3 ) قیاده‌ی حزبی شوعی ( فهد ، زکی بسیم ، محمد الشبیی ) له‌ سێداره‌دران ، موراقه‌به‌ خرایه‌ سه‌ر پارتیمان و همزه‌ عبدالله‌ له‌ به‌غدا خۆی شارده‌وه‌ و پاشان چوو بۆ سلێمانی . چاپخانه‌ی حزب له‌ بغداد گوازرایه‌وه‌ بۆ سیته‌ک له‌ سلێمانی .

پاشان همزه‌ له‌ سلێمانی گیرا و له‌ به‌غدا ته‌قدیمی دادگا کرا ، پاشان رزگار کرا ، که‌ ئه‌م رزگار کردنه‌ گومانی دروست کرد ، له‌ کۆتایی 1947 هه‌ندێ‌ له‌ به‌رپرسانی حزب ماوه‌ی زیندانیان ته‌واو بوو وه‌کو ( ابراهیم احمد و عونی یوسف و جلیل هوشیار ) پاشان به‌ په‌سه‌ند زانرا که‌ کونگره‌ ببه‌ستن .

کونگره‌ی دووه‌م : له‌ ئازاری 1951 له‌ به‌غدا به‌سترا ، ( 30 ) ئه‌ندام به‌شدارییان تێدا کرد . بریاره‌کان : 1. سکرتێر و ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی که‌ گومانیان له‌سه‌ر بوو ، تاکو گومانه‌که‌ وه‌لا ده‌نرێت مه‌سئولیه‌تیان پێ‌ نه‌درێت . 2. ئیعاده‌ نه‌زه‌ر بکرێت له‌ په‌یره‌و و پرۆگرامی حزب . 3. قیاده‌یه‌کی موقت بۆ حزب دابنرێت ( ابراهیم احمد ، نوری شاویس ، جلیل هوشیار ، عومه‌ر مسته‌فا ، بکر اسماعیل ، محمد امین مسته‌فا ) به‌ بێ‌ سکرتێر و م . س .

همزه‌ عبدالله‌ سه‌ره‌رای به‌ بریاره‌کانی کونگره‌ رازی نه‌بوو ، حکومه‌ت گرتی و حکومه‌ت هه‌وڵی دا که‌ ناوبراوی بۆ تورکیاوه‌ دووری بخاته‌وه‌ ، به‌ڵام له‌ زاخۆ خۆی رزگار کرد و پاشان له‌ سلێمانی ته‌نزیمێکی نوێ‌ دروست کرد به‌ ناوی ( به‌ره‌ی پێشکه‌وتووی پ . د . کورد ) و ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ له‌گه‌ڵدا بوون : 1 ــــ محرم محمد امین 2 ـــــ شهاب شێخ نوری 3 ـــــ محمد کریم فتح الله‌ .

کونگره‌ی سێهه‌م : له‌ 26 / کانوونی دووه‌می 1953 له‌ که‌رکوک به‌ ئاماده‌بوونی ، 35 ــــ 40 ئه‌ندام به‌سترا . بریاره‌کان : 1. ناوی حزب گۆرا و کرا به‌ پارتی دیموکراتی کوردستان . 2. ته‌به‌نی افکاری مارکسی لینینی کرا . 3. ئورگانی حزب له‌ رزگاری کرا به‌ خه‌بات . 4. رێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌کان ( ئافره‌تان و قوتابیان و لاوان ) دامه‌زرا . 5. ده‌رکردنی همزه‌ عبدالله‌ به‌ یه‌کجاری له‌ حزب . 6. هه‌ڵبژاردنی سه‌رکردایه‌تی پارتی به‌م شێوه‌یه‌ :

لیژنه‌ی مه‌رکه‌زی ( میرحاج احمد ، جعفر محمد ، ابراهیم احمد ، نوری شاویس ، علی عبدالله‌ ، نوری احمد ته‌ها ، جلال تالبان ، عومه‌ر مسته‌فا ، علی محمدی ، رشید عبالقادر ، محمد امین ، معروف ، جلیل هوشیار ) . ابراهیم احمد / سکرتێر . م . س / نوری شاویس ، علی عبددالله‌ ، عومه‌ر مسته‌فا ( ده‌بابه‌ ) .

کونگره‌ی چواره‌م : له‌ سه‌ره‌تای مانگی 10 نیسانی 1959 له‌ به‌غدا به‌سترا . • له‌ ساڵی 1958 شۆڕشی ته‌مووز به‌ سه‌رۆکایه‌تی عبدالکریم قاسم سه‌رکه‌وت . • له‌ 6/10/1958 سه‌رۆک بارزانی هاورێ‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڤاڵانی له‌ سوڤیه‌ته‌وه‌ گه‌رایه‌وه‌ عێراق . • پارتی خۆی کرد بوو حزبێکی شیوعی و ده‌یویست په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ یه‌ساری و شیوعی به‌ قوه‌ت بکات و داوای له‌ ته‌نزیماتی شیوعی ده‌کرد بۆ یه‌کگرتنی بزوتنه‌وه‌یه‌کی شیوعی . پارتی به‌شداری له‌ هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی 1954عێراق کرد و مسعود محمدی نوێنه‌ری پارتی بوو له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا . له‌ 1955 همزه‌ عبدالله‌ گه‌رایه‌وه‌ ناو پارتیمان ( نه‌ژاد احمد ، خسرو توفیق ) و ناوی حزب به‌ پێشنیاری ئه‌و گۆرا به‌ پارتی دیموکراتی یه‌کگرتووی کوردستان و خه‌بات بۆ خه‌باتی کوردستان ، نژاد احمد و خسرو توفیق هاتنه‌ ناو قیاده‌ی پارتیمان . 1 ـــ سه‌رۆک بارزانی / سه‌رۆک . 2 ــــ ابراهیم احمد / سکرتێر . 3 ــــ علی عبدالله‌ و نوری احمد ته‌ها و عومه‌ر مسته‌فا و همزه‌ عبدالله‌ و جلال تالبان و حبیب محمد کریم و نه‌ژاد احمد و خسرو توفیق / ئه‌ندام .

له‌ ساڵی ( 57 ) ێالح حیدری ، حمید عوسمان و عاێم حیدریش بوون به‌ قیاده‌ی حزب ، ئه‌م مارکسیانه‌ که‌ هاتنه‌ ناو پارتی ، ده‌ست کردی شیوعی بوون و ده‌یان ویست پارتی بکه‌نه‌ دووباڵ و له‌ هه‌مان کاتدا ، جێ‌به‌جێ‌ که‌ری کاری سیاسه‌ته‌کانی حزبی شیوعی بێت ، شوعیه‌کانی ناو پارتی راپۆرتیان له‌سه‌ر جلال و ابراهیم احمد نووسی و دایانه‌ قیاده‌ی حزب و به‌ بریاری سه‌رکردایه‌تی ناوبراوان تجمید کران و پاش ئه‌م گۆرانه‌ ، همزه‌ عبدالله‌ بوو به‌ سکرتێری حزب ، بارزانی له‌ وه‌زعی ناو پارتی تێگه‌یشت بۆیه‌ داوای به‌ستنی کۆنگره‌ی کرد ، لاینگرانی حزبی شوعی دژی به‌ستنی کونگره‌ بوون . بارزانی و له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی مه‌رکه‌زی له‌ 30/6/59 کۆنفرانسێکیان له‌ ماڵی بارزانی له‌ به‌غدا به‌ست و مه‌کته‌بی سیاسی و سکرتێر به‌شداری کۆبوونه‌وه‌که‌ نه‌بوون ، به‌ڵام کۆنفرانسه‌که‌ به‌سه‌رکه‌وتووی کاره‌کانی خۆی جێ‌به‌جێ‌ کرد و چه‌ند بریارێکی دا .. بریاره‌کان : 1. تجمید کردنی مه‌کته‌بی سیاسی . 2. بریاری دا به‌ ، به‌ستنی کونگره‌ی چواره‌م .

پاشان لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌ پێک هێنرا که‌ له‌م هه‌ڤاڵانه‌ بوو : مه‌لا عبدالله‌ اسماعیل ، عبدالوهاب باجلان ، جوهر هیرانی ، ێالح محمود بارزانی . له‌ 3/ 10/59 له‌ به‌غدا به‌ ئاماده‌بوونی ( 130 ) ئه‌ندام به‌سترا . کونگره‌یچواره‌م له‌به‌ر ئه‌م هۆیانه‌ گرنگ بوو : 1. بۆ یه‌که‌م جاربوو ، سه‌رۆک بارزانی سه‌رپه‌رشتی کونگره‌ی ده‌کرد . 2. سه‌رانی باند بازی ( همزه‌ عبدالله‌ ، حمید عوسمان ، ێالح حیدری ، نژاد احمد ، خسرو توفیق ) به‌ یه‌کجاری له‌ رێزه‌کانی حزب ده‌ران کان . 3. گۆرانکاری له‌ رێبازی پارتی کرا و گه‌رایه‌وه‌ سه‌ر رێبازی پێشووی که‌ سوود له‌ مارکسیه‌ت وه‌ربگرێت . بریاره‌کان : 1. سه‌رانی باند بازی له‌ سه‌رکردایه‌تی ده‌ر کران . 2. ناوی پارتنی گۆرا به‌ پارتی دیموکراتی کوردستان له‌ عێراق . 3. فکره‌ی رۆیشتن له‌ به‌ر تیشکی مارکسیه‌ت گورا به‌ سوود وه‌رگرتن له‌ فکره‌ی مارکسیه‌ت .

قیاده‌ی تازه‌ هه‌ڵبژێردرا : سه‌رۆک مه‌لا مسته‌فا بارزانی / سه‌رۆک . لیژنه‌ی مه‌رکه‌زی / ابراهیمی احمد ، نوری شاویس ، علی عبدالله‌ ، عومه‌ر مسته‌فا ، جلال عبدالرحمان ، احمد عبدالله‌ ، عونی یوسف ، سید عزیز ، نوری احمد ، د . مراد ، مه‌لا عبدالله‌ اسماعیل . ابراهیم احمد / سکرتێر . م . س / علی عبدالله‌ ، نوری شاویس ، سید عزیز ، د . مراد . و بۆ یه‌که‌م جار هه‌یئه‌تی موراقه‌به‌ و ته‌فتیش دامه‌زرا که‌ له‌م هه‌ڤاڵانه‌ بوو : شمس الدین مفتی ، حبیب خیلی ، علی عسکری ، یدالله‌ کریم ، زکیه‌ اسماعیل حقی . جلال تالبان ، نوری احمد ، سید عزیز ناویان ئاشکرا نه‌کرا .

کونگره‌ی پێنجه‌م : سه‌ره‌تای ئایاری 1960 به‌ ئاماده‌بوونی 148 ئه‌ندام به‌سترا . حکومه‌تی عێراق یاسایێکی نوێ‌ بۆ کومه‌ڵه‌کان ده‌رکردبوو ، به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ، حزبێک مۆڵه‌تی پێ‌ ده‌درێت که‌ له‌ ماوه‌ی شه‌ش مانگ دا کونگره‌ی خۆی ببه‌ستێت . پاش ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌ سه‌رکردایه‌تی پارتیمان له‌ لایه‌ن ( بارزانی ، ابراهیم احمد ، عومه‌ر ده‌بابه‌ ، علی عبدالله‌ ، نوری شاویس ، شمس الدین مفتی ، علی عسکری ، مه‌لا عبدالله‌ ، جلال عبدالرحمان ، اسماعیل عارف ) داوایه‌کی ئاراسته‌ی وه‌زاره‌تی ناوخۆ کرد که‌ داواکه‌ش موافقه‌ی له‌سه‌ر کرا و مۆڵه‌تی کارکردن به‌ پارتی دیموکراتی کوردستان درا . عبدالکریم دوو تێبینی له‌سه‌ر منهجی پارتی هه‌بوو : 1. به‌ پێویستی نه‌ده‌زانی مادده‌ی په‌یره‌و کردنی مارکسی لینی تێدا بێ‌ . 2. ناوی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراقی بێ‌ . کونگره‌ له‌ به‌غدا به‌سترا و 5 رۆژی خایاند 148 ئه‌ندام به‌شدار بوون ، بارزانی افتتاحی کونگره‌ی کرد ، ته‌قدیری م . س ، موراقه‌به‌ و ته‌فتیش خوێندرایه‌وه‌ ، قیاده‌ی نوێ‌ هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌ . 1. بارزانی / سه‌رۆک . 2. م . س / ابراهیم احمد ، نوری شاویس ، د . مراد ، سید عزیز ، علی عبدالله‌ . 3. کۆمیته‌ی ناوه‌ندی / عومه‌ر مسته‌فا ، ێالح یوسف ، عونی یوسف ، ناهیده‌ شێخ سه‌لام ، جلال عبدالرحمان ، احمد عمادی ، هاشم عقراوی ، عبدالله‌ اسماعیل ، علی عسکری ، حلمی علی .

جلال تالبانی و نوری احمد و سید عزیز بوون به‌ ئه‌ندام سه‌رکردایه‌تی ، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌فسه‌ری احتیاگ بوون ، رانه‌گه‌یندرا . له‌ هه‌مان کاتدا ده‌سته‌ی چاودێری و پشکنینی باڵا له‌ ناو کونگره‌ هه‌ڵبژێردرا : حبیب محمد کریم ، عباس حسین ، جمال شالی ، یدالله‌ کریم ، خالد حسن یوسفی له‌ هه‌مان کاتدا مۆڵه‌ت به‌ حزبی شوعی نه‌درا .

کونگره‌ی شه‌شه‌م / له‌ 1/ 7/ 1964 له‌ قه‌لادزێ‌ به‌ ئاماده‌بوونی 600 ئه‌ندام به‌سترا .

له‌ نێوان کونگره‌ی پێنج تاکو کونگره‌ی شه‌شه‌ کومه‌ڵێک رووداو له‌ ئاستی عێراق و هه‌رێمایه‌تی رووی دا . له‌ ئاستی عێراقدا حکومه‌تی عبدالکریم قاسم هه‌ندێک ئیجرائاتی کرد : یه‌که‌م / خۆماڵی کردنی نه‌وت . دووه‌م / ده‌ر کردنی یاسای چاکسازی کشت و کالی . له‌ ئاستی هه‌رێمایه‌تی : • عێراق په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ سوریا و میسر باش نه‌بوو . • له‌ هه‌مان کاتدا په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئوردونیش خراپ بوو . چونکه‌ بنه‌ماڵه‌ی هاشمی له‌ عێراقدا له‌ ناو برد بوو . • له‌گه‌ڵ ئێران و تورکیاش په‌یوه‌ندی به‌ پێی پێویست نه‌بوو . • له‌گه‌ڵ حکومه‌تی کویتیش په‌یوه‌ندی باش نه‌بوو چونکه‌ بریاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی کویت دابوو . په‌یوه‌ندی پارتیمان و حکومه‌تی عێراق : 1 ــــ په‌یوه‌ندی پارتیمان و حکومه‌تی عێراق له‌سه‌ر مادده‌ی 2 ی ده‌ستووری عێراقی که‌ ده‌لێت عێراق به‌شێکه‌ له‌ ئومه‌ی عه‌ره‌بی به‌ره‌و ساردی ده‌روێشت و پارتی رای وابوو که‌ به‌شه‌ عه‌ره‌بیه‌که‌ی عێراق به‌شێکه‌ له‌ ئومه‌ی عه‌ره‌بی . 2 ــــ حکومه‌ت له‌ڕێگه‌ی ( ئیسماعیل عبادی ) به‌رێوه‌به‌ری پولیسی موسل هێنده‌ک کوردی چه‌کدار کردبوو به‌ دژی بارزانی و پارتی . 3 ـــــ له‌ ئازاری 1961 جه‌نابی بارزانی له‌ به‌غداوه‌ گه‌رایه‌وه‌ بارزان . 4 ـــــ له‌ 30 / 7 / 1971 پارتی یاداشتێکی دایه‌ حکومه‌تی عێراق که‌ 13 خالی له‌ خۆده‌گرت که‌ یه‌کێک له‌ خاله‌کان کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی میری بوو که‌ تازه‌ هێندرابوونه‌ کوردستان . 5 ـــ حکومه‌تی ناوه‌ندی ده‌ستی کرد به‌ گرتنی که‌وادیری پارتی و مه‌سئولین . 6 ــــ زۆربه‌ی هه‌ڤاڵانی پارتی له‌ ناو سوپا و پولیس په‌یوه‌ندییان به‌ پارتی وه‌ ده‌کرد . 7 ــــ ماوه‌ی 3 تا 4 مانگ هه‌وڵێکی زۆر درا که‌ وه‌زع نه‌گاته‌ شه‌ر ، به‌ڵام قاسم تاکیدی له‌سه‌ر ئه‌وامری ده‌کرده‌وه‌ . 8 ــــ له‌ 6/9/1961 پارتی مانگرتنی له‌ شاره‌کان راگه‌یاند ، دژی کرده‌وه‌کانی حکومه‌تی ناوه‌ندی که‌ سه‌رکه‌وتوو بوو رێگاکانی هه‌ولێر ـــ که‌رکوک ، سلێمانی ــــ که‌رکوک ، هه‌ولێر ــــ موسل له‌ لایه‌ن لایه‌نگرانی پارتی وه‌ گێرا . 9 ــــ له‌ 11/9/1961 دا حکومه‌ت هێرشی هێنایه‌ سه‌ر کوردستان ، سه‌ره‌تا هێنده‌ک سه‌رکه‌وتنی به‌ده‌ست هێنا که‌ وای زانی شۆڕش نه‌ماوه‌ . 10 ــــ قاسم له‌ سه‌ردانه‌که‌ی دا له‌ کۆتایی 1961 له‌ سه‌ده‌ی ده‌ربه‌ندیخان گووتی سه‌رکێشی نه‌ماوه‌ .

هه‌ڵوێستی پارتی عێراقیه‌کان له‌سه‌ر شۆڕشی ئه‌یلول : 1 ـــ حزبی شیوعی سه‌ره‌تا دژی شۆڕش بوون و به‌ کونه‌ په‌رستیان له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دا به‌ڵام دوایی هه‌ڵوێستیان گۆری داوای ئاشتبوونه‌وه‌یان ده‌کرد . 2 ــــ حزبی به‌عسی عه‌ره‌بی ئیشتراکی و ئه‌حزابی تری عه‌ره‌بی دژی شۆڕش و حکومه‌تی عبدالکریم قاسم بوون ، وه‌زعی عبدالکریمیان ئیستغلال کرد و له‌ 1963 کوده‌تایان کرد و له‌ دواییدا قاسمیان کوشت .

له‌ ئازار 1963 بارزانی کونگره‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی له‌ کۆیه‌ به‌ست ، که‌ سه‌رکردایه‌تی حزب و به‌رپرسانی پێشمه‌رگه‌ و که‌سایه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی و عه‌شائری به‌شداریان تێدا کردوو و بارزانی داوای حوکمی ژاتی ده‌کرد بۆ هه‌مان مه‌به‌ست وه‌فدێکی به‌ سه‌رۆکایه‌تی جه‌لال تاله‌بانی و ئه‌ندامیه‌تی ێالح یوسفی محمود محمد ، حسین خانه‌قا ، حمد محمد ، حبیب محمد کریم ، عه‌گید ێدیق ، شاخه‌وان نامق ، بابه‌کر ره‌سول ،مسته‌فا عزیز ، که‌ بۆ ووتوێژ چوونه‌ به‌غدا ، پاشان حکومه‌تی لامه‌رکه‌زی له‌ جیاتی حوکمی ژاتی راگه‌یه‌ندرا ، وه‌فدی کوردیش به‌ هیلیکوپته‌ر له‌ به‌غداوه‌ گوازرانه‌وه‌ که‌رکوک له‌وێش گیران .

له‌ تشرینی دووه‌می 1963 عبدالسلام عارف کوده‌تایه‌کی سه‌ربازی کردو پاش کوده‌تاکه‌ داوای راگرتنی شه‌ری کرد بارزانیش راگرتنی شه‌ری به‌ په‌سه‌ند زانی و شه‌ر راگیرا . پاش راوه‌ستانی شه‌ر دیسان ووتوێژ ده‌ستی پێکرده‌وه‌ ، که‌ شاندی کوردی بریتی بوون له‌ سه‌رۆک بارزانی و جه‌لال تاله‌بانی و نوری شاوه‌یس و وه‌فدی حکومه‌تیش پارێزگاری سلێمانی حاجی محمود عبدالرزاق بوو ، اتفاق له‌سه‌ر بریاره‌که‌ی کرا به‌ڵام کاتێک که‌ جه‌لال تاله‌بانی و نوری شاوه‌یس چوونه‌ ماوه‌ت ، مه‌کته‌بی سیاسی رازی نه‌بوو ، له‌وێ‌ جه‌لالیش رای گۆری ، مه‌کته‌بی سیاسی به‌یانێکی ده‌رکرد و قسه‌ی ناشیرینی به‌ بارزانی گووت بوو ، واته‌ به‌یانیان ده‌رکرد که‌ ئایا رێککه‌وتنی مشیر و بارزانی ئاشتی یه‌ یان خۆدانه‌ ده‌ست .

له‌ نیسانی 1964 واته‌ له‌ 6/10 / 1964 کۆنفرانسێک له‌ ماوه‌ت له‌ لایه‌ن مه‌کته‌بی سیاسی به‌سترا ، که‌ ژماره‌یان نزیکه‌ی 80 ئه‌ندام ده‌بوو له‌م کونفرانسه‌دا بریاری ڕووت کردنه‌وه‌ی بارزانیان له‌ هه‌ر جۆره‌ به‌رپرسیارییه‌تێک دا ، لیژنه‌ی موراقه‌به‌ ویستیان له‌ چاره‌سه‌ری ئینشقاقه‌که‌ ده‌ور ببینن ، به‌ڵام مه‌کته‌بی سیاسی رازی نه‌بوو ، بارزانی ناچار بوو که‌ کونگره‌ ببه‌ستێت ، لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌ی شه‌ش له‌ سه‌ره‌تای مانگی 5/1964 که‌ له‌م هه‌ڤاڵانه‌ی خواره‌وه‌ پێکهاتبوو ، پێک هێنرا : عزیز عه‌قراوی ، هاشم عه‌قراوی ، نعمان عیسا ، ئیسماعیل عارف ، شێخ محمد مه‌رسینی ، ئیسماعیل مه‌لا عزیز ، محمد مه‌لا قادر ، بابه‌ شێخ عومه‌ر ، ئه‌حمه‌د گه‌روته‌ ، عبدالله‌ ئیسماعیل .

کونگره‌ی شه‌شه‌م له‌ سه‌ره‌تای مانگی ته‌موزی 1964 له‌ قه‌ڵادزێ‌ به‌سترا ، کونگره‌ وه‌فدێکی نارده‌ ماوه‌ت تاکو ببنه‌ ئه‌ندام ، به‌ڵام نه‌هاتن و کونگره‌یان ره‌ت کرده‌وه‌ ، وه‌فده‌که‌ش له‌م هه‌ڤاڵانه‌ پێک هاتبوون : علی هه‌ژار ، مجید ئه‌ترۆشی ، احمد ئه‌ترۆشی ، فاتح محمد ، ئیسماعیل مه‌لا عزیز ، جلال محمود بک .

بریاره‌کانی کونگره‌ : 1 / مه‌لا مسته‌فا بارزانی به‌ کوی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردرا ، کومیته‌ی ناوه‌ندیش له‌م هه‌ڤاڵانه‌ پێک هاتبوو : حبیب محمد کریم ، د . محمود عوسمان ، عزیز عه‌قراوی ، ێالح یونس ، د . فوئاد جه‌لال ، ره‌مه‌زان عه‌قراوی ، نعمان عیسا ، ئیسماعیل مه‌لا عزیز ، ئیسماعیل عارف ، شێخ محمد مه‌رسینی ، علی سنجاری ، یدالله‌ کریم ، عومه‌ر شریف ، محمد قه‌ره‌داغی ، حمد امین به‌ک ، عه‌گید ێدیق . له‌ کومیته‌ی ناوه‌ندی پێشووش ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌رکران : ابراهیم احمد ، جلال تاله‌بانی ، سید عزیز ، نوری احمد ته‌ها ، علی عسکری ، عومه‌ر مسته‌فا ، مه‌لا عبدالله‌ ئیسماعیل ، جلال عبدالرحمان ، نوری شاوه‌یس ، حلمی علی شریف ، حمه‌ حاجی تاهیر ، کمال محی الدین . مه‌کته‌بی سیاسی به‌م شێوه‌یه‌ بوون : 1 ـــ حبیب محمد کریم سکرتێر . د . محمود عوسمان ، مسته‌فا قه‌ره‌داغی ، ئیسماعیل عارف ، حیپم عه‌قراوی . ده‌سته‌ی چاودێری / شه‌وکه‌ت حاجی علی ، محمد مه‌لا قادر ، فارس کوره‌ مارکی ، مه‌لا ێالح حاجی ، مه‌لا حیدر . 2 / کونگره‌ داوای مه‌وجوداتی حزب کرد که‌ ماوه‌ت موافقه‌یان نه‌کرد بارزانی موافقه‌تی کونگره‌ی وه‌رگرت که‌ بچێته‌ ماوه‌ت بۆ وه‌رگرتنی که‌ل و په‌لی پارتی ، وه‌کو ئیزگه‌ و چاپخانه‌ ، پاش چوونی بارزانی ئه‌م تاقمه‌یه‌ چوونه‌ ئێران و که‌ل و په‌له‌که‌ گه‌رایه‌وه‌ بۆ حزب .

کونگره‌ی حه‌وته‌م : • پارتی ویستی نه‌وعه‌ موسساتی تازه‌ له‌ کوردستان دروست بکات بۆ به‌رێوه‌بردنی کاروباری ئیداری ، که‌ئه‌مه‌ش سه‌رکه‌وتنێکی باش به‌ ده‌ست هێنا ، له‌ راپه‌راندنی کاروباری ئیداری . • په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ حکومه‌تی ناوه‌ندی عێراق باش نه‌بوو ، چونکه‌ حکومه‌تی عبدالسلام باوه‌ری به‌ چاره‌سه‌ر کردنی کێشه‌ی کورد نه‌بوو ، حکومه‌ت کابینه‌ی خۆی راگه‌یاند و ته‌نیا وه‌زیرێکی ( محسن دزه‌یی ) دایه‌ پارتی و وه‌زیرێکیش دایه‌ جه‌ماعه‌تی هه‌مه‌دان ( ته‌ها محی الدین معروف ) که‌ به‌عس ئه‌م کاره‌ی کرد پارتی خۆی کێشایه‌وه‌ . • لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌ی حه‌وته‌م پێکهێنرا له‌ هه‌ندێک ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی و که‌سانی تازه‌ش که‌ گه‌رابوونه‌وه‌ ناو حزب وه‌ک علی عبدالله‌ و نوری شاوه‌یس . • لیژنه‌ی ئاماده‌کاری له‌ هاوینی 1966 ده‌ستیان کرد به‌ هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی کونگره‌ . • له‌ 15/11/1966 له‌ گه‌لاله‌ به‌ ئاماده‌بوونی 370 ئه‌ندام کونگره‌ ده‌ستی به‌ کاره‌کانی خۆی کرد : 1 ــ له‌م کونگره‌دا هه‌ندێ‌ ده‌ستکاری له‌ په‌یره‌و و پرۆگرام کرا ، مه‌کته‌بی سیاسی له‌ 5 ئه‌ندامه‌وه‌ کرایه‌ 7 ئه‌ندام . 2 ـــ چه‌ند ئه‌ندامێکی کومیته‌ی ناوه‌ندی به‌ یه‌کجاری له‌ رێزه‌کانی پارتیمان ده‌ر کران وه‌ک : د . فوئاد جلال ، ره‌مه‌زان عه‌قراوی ، مسته‌فا قه‌ره‌داغی ، عه‌گید ێدیق . سه‌رۆک بارزانی به‌ کوی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتیمان هه‌ڵبژێردرا . کومیته‌ی ناوه‌ندی به‌م شێوه‌یه‌ هه‌ڵبژێردرا : حبیب محمد کریم ، د . محمود عوسمان ، ێالح یوسفی ، علی عبدالله‌ ، نوری شاوه‌یس ، سامی عبدالرحمان ، عزیز عقراوی ، شه‌وکه‌ت عه‌قراوی ، هاشم عه‌قراوی ، حمد امین به‌ک ، علی سنجاری ، نعمان عیسا ، شه‌فیق امین ، فاتح محمد امین ، شێخ محمد ، مجید ئه‌ترۆشی ، احمد ئه‌ترۆشی . م . س : حبیب محمد ، د . محمود عوسمان ، ێالح یوسفی ، علی عبدالله‌ ، نوری شاوه‌یس ، سامی عبدالرحمان و عزیز عه‌قراوی . ده‌سته‌ی چاودێری : رشید عارف ئه‌ترۆشی / سه‌رۆک . نجم الدین یوسفی ، مه‌لا حیدر حمد ، ێبری بۆتانی ، مه‌لا ێالح حاجی .

1969 • حکومه‌ت هێرش کرده‌ سه‌ر کوردستان و بوردومانی ناوچه‌کانی بادینانی کرد . • حکومه‌ت ده‌رگای خه‌باتی داخست و رۆژنامه‌ی نوری له‌ جیاتی ده‌رکرد . • حکومه‌ت له‌ کۆتایی 1969 داوای ووتوێژی له‌گه‌ڵ پارتی دا کرد و پارتیش که‌ هه‌رده‌م دیالۆگی پێ‌ له‌ شه‌ر باشتر بوو ، ئه‌م داواییه‌ی حکومه‌ت په‌سه‌ند کرد و وه‌فدی پارتی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ چوونه‌ به‌غدا و گه‌یشتنه‌ رێککه‌وتنه‌ نامه‌ی 11 ئازاری 1970 .

کونگره‌ی هه‌شته‌م : ئه‌م کونگره‌یه‌ له‌ 1 / 7 / 1970 به‌ ئاماده‌بوونی 488 ئه‌ندام به‌سترا . ئه‌م کونگره‌یه‌ له‌به‌ر ئه‌م هۆیانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ کونگره‌ێکی نموونه‌یی داده‌نرا : 1. ئه‌ندامانی کونگره‌ زۆربه‌یان به‌ هه‌ڵبژاردن ، بۆ بوونه‌ ئه‌ندامی کونگره‌ ، ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ ناو شاره‌کان بوون پاش 11 ی ئازار هه‌ڵبژێردرابوون و ئه‌وانه‌ی تریش پێش 11 ی ئازار هه‌ڵبژێردرابوون . 2. ژماره‌یه‌کی زۆری ئافره‌ت بۆ یه‌که‌م جار به‌شداری کونگره‌یان کرد . 3. نێردراوی چه‌ندین پارتی عێراقی میوانی کونگره‌ بوون وه‌ک حزبی شیوعی ، حزبی به‌عس و نوێنه‌ری رێکخراوی فه‌له‌ستین و ... 4. له‌ که‌ش و هه‌وایه‌کی دیموکراسینه‌دا کونگره‌ به‌رێوه‌چوو و بارزانی ووتارێکی بابه‌تیانه‌ی پێشکه‌ش کرد . بارزانی به‌ کۆی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردراوه‌ . کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌ 21 ئه‌ندام هه‌ڵبژێردرا به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ : حبیب محمد کریم ، ئیدریس بارزانی ، مسعود بارزانی ، ێالح یوسفی ، دکتور محمود ، سامی عبدالرحمان ، علی عبدالله‌ ، نوری شاوه‌یس ، هاشم عقراوی ، اسماعیل مه‌لا عویو ، عزیز عقراوی ، فاخیر میرگه‌سوری ، فارس باوه‌ ، رشید سندی ، شکیب عقراوی ، عبدالوهاب ئه‌تروشی ، علی سنجاری ، دارا توفیق ، عبدال سوران ، ێدیق ئه‌مین و زکیه‌ اسماعیل حقی . مه‌کته‌بی سیاسی یه‌م شێوه‌یه‌ هه‌ڵبژێردرا : حبیب محمد کریم / سکرتێر . د . محمود عوسمان ، سامی عبدالرحمان ، عزیز عقراوی ، ێالح یوسفی ، علی عبدالله‌ و نوری شاوه‌یس ، ساڵی 1973 چه‌ند ئه‌ندامێکی کومیته‌ی ناوه‌ندی به‌ هۆی هه‌بوونی گومان له‌ رێزه‌کانی پارتیمان ده‌ر کران ( زکیه‌ اسماعیل حقی ، فاخیر میرگه‌سوری ) و چه‌ند ئه‌ندامێکیش رێزه‌کانی پارتیمانیان به‌ جێ‌هێشت چوونه‌ به‌غدا ( عزیز عقراوی و هاشم عقراوی و اسماعیل مه‌لا عزیز ) و له‌ جیاتی ئه‌م ئه‌ندامانه‌ ، پێنج ئه‌ندامی یه‌ده‌کی کومیته‌ی ناوه‌ندی جێگایان گرتووه‌ : رشید عارف / محمد مه‌لا قادر ، علی هه‌ژار ، حمید به‌رواری و شێخ رچا گولانی . هه‌ڤاڵ ئیدریس بارزانی له‌ جێگای عزیز عقراوی کرا به‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی و هه‌ڤاڵ مسعود بارزانیش کرا به‌ موره‌شه‌حی مه‌کته‌بی سیاسی . له‌ 29/9/1971 بارزانی نه‌مر به‌ موعجیزه‌ له‌ مه‌رگ رزگار بوو و له‌ مانگی 5/1970 پیلانێک بۆ تیروری کاک ئیدریس بارزانی گێردرا به‌ڵام پێلانه‌که‌ سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو و کاک حمید به‌رواری له‌م پیلانه‌ بریندار بوو . کونفرانسی ئابی 11/8/1976 / به‌رلین . له‌ ئازاری 1975 شۆڕش تووشی نسکو بوو به‌ هۆی رێکه‌وتنامه‌ی جزائیرله‌ نێوان شای ئێران و رژێمی به‌عسی عێراقی . خه‌ڵکێکی زۆر ئاواره‌ی ئێران و ئه‌وروپا و ئه‌مریکا بوون ، و ئه‌مریکیه‌کان له‌ دارشتنی سیاسه‌تی ئه‌ستراتیژێکی خۆیان له‌ رۆژهه‌لاتی ناڤین ، خیاری پشت کردن له‌ کوردیان هه‌ڵبژارد . له‌ هاوێنی 1975 خوێندکارانی ئه‌وروپا کونگره‌یه‌کیان به‌ست که‌ لیژنه‌ی به‌رێوه‌بردن ( د . رۆژ ، د . محمود ێالح ، ره‌شو دیلان ، د . شێرزاد ، د . ناێح ) له‌م کونگره‌یه‌دا شورشی ئه‌یلولیان هه‌ڵسه‌نگاند ، هه‌ندێک ئه‌ندامی سه‌رکردایه‌تی گه‌یشتنه‌ ئه‌وروپا ( سامی عبدالرحمان ، علی عبدالله‌ ، نوری شاوه‌یس ، کاک مسعود بارزانیش گه‌یشته‌ ئه‌مریکا ) . له‌ شوباتی 1976 کۆبوونه‌وه‌یه‌ک له‌ ئه‌لمانیا به‌سترا و باس له‌ رێکخستنه‌وه‌ی پارتی کرا . کومه‌ڵه‌ی خوێندکارانیش هه‌مان ساڵ کونگره‌ی خۆی به‌ست و د . رۆژ بوو به‌ سکرتێری کومه‌ڵه‌که‌ ، پاش نسکوی 1975 ، له‌ 26 /5 / 1976 شۆڕشی گولانی پێشکه‌وتنخواز بلیسه‌ی شۆڕشی گه‌لانی کوردستان جارێکی تر بلند کرده‌وه‌ . له‌ 11 ـــ 16/ئابی / 1976 له‌ برلینی به‌ به‌شداری 80 هه‌ڤاڵی پارتیمان کونفرانسێک به‌سترا ، له‌م کونفرانسه‌دا سه‌رکردایه‌تی کاتی پارتی که‌ پێشتر دانرا بوون ، په‌سه‌ند کرایه‌وه‌ که‌ پێکهاتبوو له‌ هه‌ڤاڵ مسعود بارزانی ، ئیدریس بارزانی ، سامی عبدالرحمان ، علی عبدالله‌ ، نوری شاوه‌یس ، جوهر نامق ، ئازاد به‌رواری ، کریم سنجاری ، عارف تیفور ، محمد ره‌زا ، کمال کرکوکی ، دلشاد میران ، وریا سعاتی ، ئازاد خفاف و عبدالرحمان پێداوی . له‌م کونفراسه‌دا ره‌خنه‌یه‌کی زۆر له‌ شۆڕش گیرا و ئه‌م ره‌خنانه‌ش وای کرد که‌ جارێکی تر به‌ روحێکی تازه‌ و رێکخستنه‌ێکی په‌ته‌وه‌وه‌ ده‌ست به‌ ئیعاده‌ی رێکخستن بکرێته‌وه‌ و خه‌ڵکێکی زۆری له‌ ده‌وره‌ی کۆ ببێنه‌وه‌ ، ئه‌م رێبازه‌ له‌ کونگره‌ی 9 یه‌م په‌سه‌ند کرا . له‌م کونفرانسه‌ درێژه‌ دان به‌ شۆڕش په‌سه‌ند کرا .

کونگره‌ی نویه‌م : 4/12/1975 . له‌ ناوه‌راستی مانگی 5/1979 له‌ گوندی شاوانه‌ له‌ ناوچه‌ی شنوی کوردستانی رۆژهه‌لات سه‌رکردایه‌تی کاتی و زۆربه‌ی ئه‌ندامانی کونگره‌ کۆبوونه‌وه‌ و بریاری به‌ستنی کونگره‌یان دا و بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌یان پێک هێنا که‌ له‌م هه‌ڤاڵانه‌ی خواره‌وه‌ پێک هاتبوو : هه‌ڤاڵ ئیدریس بارزانی و علی عبدالله‌ ، محمد مه‌لا قادر و رشید سندی و عارف تیفور و کریم سنجاری و وریا ساعاتی . لیژنه‌ی ئاماده‌کاری ده‌ست کرد به‌ ئاماده‌کاری بۆ به‌ستنی کونگره‌ که‌ دوو روانگه‌ی جیاواز هه‌بوون سه‌باره‌ت به‌ به‌ستن و نه‌به‌ستنی کونگره‌ . هۆیه‌کانی نه‌به‌ستنی کونگره‌ : 1. کوچی رێبه‌ری روحی نه‌ته‌وه‌ی کورد . 2. شای ئێران به‌ هۆی شۆڕشی گه‌لانی ئێران تووشی شکست ببوو و له‌ تێروانینی رژێمی نوێ‌ سه‌باره‌ت به‌ شۆڕش دوو دل بوون . به‌ڵام سه‌ره‌رای ئه‌م دوو روانینه‌ ، بریار به‌ به‌ستنی کونگره‌ درا . ناکۆکی هه‌بوو ، به‌ڵام ناکۆکییه‌که‌ فکری نه‌بوو هه‌ر بۆیه‌ش پاش ماوه‌یه‌ک زۆربه‌یان گه‌رانه‌وه‌ ناو پارتی . له‌ 4/12/1979 له‌ گوندی ده‌ربه‌ند له‌ ناوچه‌ی مه‌رگه‌وه‌ری پارێزگای ورمێ‌ به‌ ئاماده‌بوونی 325 ئه‌ندام کونگره‌ به‌سترا له‌م کونگره‌یه‌دا وه‌فدێکی حزبی شیوعی به‌ سه‌رۆکایه‌تی ابو حکمت به‌شداربوون که‌ وه‌تارێکشیان خوێنده‌وه‌ و بروسکه‌ی پارته‌کانی کوردستانی تورکیا و سوریا خوێندرایه‌ . ئه‌م کونگره‌یه‌ 12 رۆژی خایاند و له‌م کونگره‌یه‌دا رێبازی بزوتنه‌وه‌ی ئازادی خوازی کورد په‌سه‌ند کرا . له‌م کونگره‌یه‌دا بریار درا که‌ پارتی رۆلی ناوبژیوان ببینێت له‌ نێوان حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و کۆماری ئیسلامی ئێران ، سه‌ره‌رای هه‌وڵێکی زۆر ئه‌م هه‌وڵانه‌ بێ‌ ئه‌نجام بوون . هه‌روه‌ها بریار درا به‌ دامه‌زراندنی به‌ره‌یه‌کی نیشتمانی عێراقی و هه‌روه‌ها به‌ره‌یه‌کی کوردستانی ، له‌م کونگره‌یه‌دا توراسی فکری بارزانی نه‌مر بوو به‌ سه‌رچاوه‌یه‌کی فکری و گۆرانکاریش له‌ مادده‌ی 5 پرۆگرام کرا . • هه‌ڤاڵ مسعود بارزانی به‌ کۆی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردرا . کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌ 21 ئه‌ندام پێک هات : علی عبدالله‌ ، ئیدریس بارزانی ، نوری شاوه‌یس ، د ، رۆژ نوری شاوه‌یس ، فلک الدین کاکه‌یی ، فازل میرانی ، د . محمد ێالح جمعه‌ ، د . جرجیس حسن ، محمد مه‌لا قادر ، خورشید شێره‌ ، رشید عارف ، ملازم یونس ، ملازم علی ، محمد سعید دۆسکی ، هوشیار زێباری ، حمید به‌رواری ، هجر سندی ، رئیس عبدالله‌ ێدیق ، ئازاد به‌رواری ، د . سعید احمد بارزانی و نجم الدین یوسفی . ئه‌ندامانی کومیته‌ی ناوه‌ندی پێشوو ، ئه‌وانه‌ی رێزی پارتیمان به‌ جێ‌هێشت بوون له‌ رێزی پارتی ده‌ر کران جگه‌ له‌ ێالح یوسفی نه‌بێت که‌ ئه‌ویش به‌ بریاری بارزانی گه‌رابووه‌ عێراق . به‌ سه‌رۆکایه‌تی مسعود بارزانی له‌ ئوردوگای زێوه‌ کومیته‌ی ناوه‌ندی کۆبووه‌ و له‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌دا مه‌کته‌بی سیاسی پێک هێندرا : علی عبدالله‌ / سکرتێر . هه‌ڤاڵ ئیدریس بارزانی ، فازل میرانی ، نوری شاوه‌یس ، د . محمد ێالح جمعه‌ ، رئیس عبدالله‌ له‌ ساڵی 1983 ، رۆژ نوری شاوه‌یس و د . جرجیس له‌ جێگای نوری شاوه‌یس و رئیس عبدالله‌ کرانه‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی . له‌ 1984 محمدی مه‌لا قادر له‌ جێگای د . محمد ێالح هه‌ڵبژێردرا به‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی . رووداوه‌کان : 1. هه‌ندێک له‌ ئه‌ندامنی سه‌رکردایه‌تی کاتی له‌ پارتی دابران و پارتێکی نوێیان پێک هێنا به‌ ناوی پارتی گه‌لی دیموکراتی کوردستان . 2. له‌ 28/11/1980 به‌ره‌ی نیشتمانی عێراقی ( جود ) له‌ نێوان ، پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق و حزبی سوسیالیستی کوردستان و پارتی سوسیالیستی کورد پێک هات . 3. له‌ 13/11/1984 چوار پارتی تری عێراقی و کوردستانی هاتنه‌ ناو به‌ری جود : حزبی گه‌لی دیموکراتی کوردستان ـــ حزبی الاشتراکی عێراقی ـــ کومه‌ڵه‌ی دیموکراتی عێراقی . 4. یه‌کێتی شه‌ری دژی به‌ره‌ جود هه‌ڵگیرساند به‌ڵام له‌ 1986 له‌ تاران ئاشت بوونه‌ له‌ نێوان پارتی و یه‌کێتی کۆتایی به‌م شه‌ره‌ هێنا . 5. له‌ 2/5/1988 به‌ره‌ی کوردستان پێک هات له‌ 7 حزبی کوردستانی : • پارتی دیموکرراتی کوردستان . • یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان • حزبی شیوعی عێراقی ـــ اقلیمی کوردستان . • حزبی سوسیالیستی کوردستان . • حزبی سوسیالیستی کورد . • حزبی گه‌لی دیموکراتی کوردستان . • حزبی زه‌حمه‌ت کێشانی کوردستان .

6 . رژێمی به‌عسی عێراقی له‌ 16/3/1987 شاری هه‌له‌بجه‌یان کیمیا باران کرد . 7 . له‌ خواکورک 45 رۆژ شه‌ر له‌ نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان و رژێمی عێراق به‌رده‌وام بوو که‌ رژێم هێزێکی یه‌کجار زۆری هێنابوو به‌ره‌کانی شه‌ر و له‌م به‌ره‌یه‌دا زه‌ربه‌یه‌کی گه‌وره‌ی لێ‌ که‌وت .

له‌ شۆڕشی گولان ئه‌م کارانه‌ی خواره‌وه‌ جێ‌به‌جێ‌ کران : 1. ده‌ست کرا به‌ دروست کردنی په‌یوه‌ندییه‌کان و مه‌کته‌بی په‌یوه‌ندییه‌کانی ده‌ره‌وه‌ دانرا . 2. بڵاوکراوه‌یه‌کی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ دیموکرات بڵاوکرایه‌وه‌ . 3. په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ پارته‌کانی کوردستانی تورکیا و سوریا کرا . 4. ئیزگه‌ی کوردستان و رۆژنامه‌ی خه‌بات سه‌رله‌ نوێ‌ دامه‌زرایه‌وه‌ . 5. رێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌کان زیندوو کرایه‌وه‌ . 6. ده‌زگای په‌روه‌رده‌ی و ته‌ندروستی دانران . 7. ده‌وره‌ی کادیران کرانه‌وه‌ ( 7 ـــ 8 ) . 8. له‌ کونگره‌دا بریاری دامه‌زراندی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی کوردستانیان دا که‌ دابمه‌زرێن .

کونگره‌ی ده‌یه‌م : له‌ ساڵی 10/ 1989 کاری هه‌ڵبژاردنی لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌ی کۆتایی پێ‌ هات و هه‌ڵبژاردن کۆتایی پێ‌ هات به‌ڵام له‌به‌ر هه‌ندێ‌ هۆ کونگره‌ دوا خرا بۆ 2/12/1989 . له‌ 2/12/1989 کونگره‌ له‌ گوندی هاشم ئاوه‌ ( هێشماوه‌ ) ناوچه‌ی مه‌رگه‌وه‌ره‌ به‌ ئاماده‌بوونی 332 ئه‌ندام به‌سترا . سه‌رۆک بارزانی له‌م کونگره‌یه‌دا جارێکی تر به‌ هۆی گوشاری زۆری ئه‌ندامانی کونگره‌ به‌ کۆی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌ . ئه‌ندامانی کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌م هه‌ڤاڵانه‌ی خواره‌وه‌ پێک هات : هه‌ڤاڵ نێژیرڤان بارزانی ، فلک الدین کاکه‌یی ، رۆژ نوری شاوه‌یس ، جوهر نامق ، فازل میرانی ، هوشیار زێباری ، جرجیس حسن ، عبدالمهیمن بارزانی ، حمید ئه‌فندی ، مسعود ساله‌یی ، رێبوار یلدا ، عزالدین به‌رواری ، ئازاده‌ قه‌ره‌داغی ، زعیم علی ، پیروت احمد ، قادر قادر ، قادر عبدالعزیز ، د . علی بابه‌ ، د . محمد ێالح ، عومه‌ر مێرگه‌سوری و کمال که‌رکوکی . ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی / نێچیرڤان بارزانی ، فازل میرانی ، رۆژنوری شاوه‌یس ، د . جرجیس حسن ، جوهر نامق ، هوشیار زێباری و زعیم علی .

کونگره‌ی یانزده‌هه‌م : کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌ مانگی 3/3/1992 بریاری دا لیژنه‌ی ماوه‌ کاری کونگره‌ پێک هێنرا . له‌م کونگره‌یه‌دا چه‌ند پارتێکی کوردستانی بریاریان دا بێنه‌ ناو پارتی : 1. پارتی یه‌کگرتن ( سوسیالیست ، پاسول ، گه‌ل ) . 2. یه‌کێتی دیموکراتی کوردستان . 3. بزوتنه‌وه‌ی کوردی فه‌یلی موسلمان .

رۆژی 16/ئابی/1993 کونگره‌ له‌ شاری هه‌ولێر به‌سترا و له‌ 26/ئاب کوتایی پێ‌ هات . له‌م کونگره‌یه‌دا سه‌رۆک بارزانی به‌ کۆی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردرا . هه‌ڤاڵ علی عبدالله‌ / به‌ جێگری سه‌رۆک . ئه‌ندامانی کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌م هه‌ڤاڵانه‌ پێکهات : هه‌ڤاڵ نێچیرڤان بارزانی ، سامی عبدالرحمان ، هوشیار زێباری ، جوهر نامق ، فازل میرانی ، د . رۆژ نوری ، ئازاد به‌رواری ، عزالدین به‌رواری ، عارف تیفور ، د . جرجیس حسن ، زعیم علی ، ملازم سید کریم ، سعد عبدالله‌ ، رمزی شعبان ، فرنسو حریری ، عبدالله‌ ئاگرین ، مسعود ساله‌یی ، قادر جه‌باری ، نڤام الدین گلی ، ێلاح ده‌لو ، بروسک نوری ، کمال کرکوکی ، شه‌وکه‌ت شێخ یه‌زدین ، عومه‌ر بوتانی ، علی سنجاری ، کریم سنجاری ، ملازم یونس ، جلیل فه‌یلی ، محمد مه‌لا قادر ، شیرین ئامێدی ، عومه‌ر عوسمان ، قادر قادر ، عبدالعزیز گیب ، سید کاکه‌ ، ملازم شوان ، درویش ئاغا ، حمه‌ی حاجی محمود . مه‌کته‌بی سیاسی به‌م شێوه‌یه‌ پێک هات : نێچیرڤان بارزانی ، جوهر نامق ، سامی عبدالرحمان ، هوشیار زێباری ، فازل میرانی ، د . رۆژ نوری شاوه‌یس ، د . جرجیس حسن ، زعیم علی ، حمه‌ی حاجی محمود ، ملازم سید کریم . پاش ماوه‌یه‌ک حمه‌ پارتی به‌ جێهێشت و عزالدین به‌رواری له‌ جێگای بوو به‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی وه‌ پاش شه‌هید بوونی ملازم سه‌ید که‌ریم ، هه‌ڤاڵ عارف تیفور بوو به‌ ئه‌ندامی مه‌کته‌بی سیاسی .

کونگره‌ی دوانزده‌ : له‌ 6 ــــ 14/10/1999 له‌ پایته‌ختی هه‌رێمی کوردستان به‌سترا . له‌ مانگی 5/1999 لیژنه‌ی ئاماده‌کاری کونگره‌ی دوانزده‌ پێک هات : فلک الدین کاکه‌یی سه‌رۆکی لیژنه‌ ، د . محمد سالح جومعه‌ / جێگری سه‌رۆکی لیژنه‌ ، شیخ الله‌ ابراهیم ، ته‌مه‌ر ره‌مه‌زان ، نجم الدین یوسفی ، مامۆستا حسن و لیژنه‌ کاره‌کانی خۆی به‌ سه‌رکه‌وتووی جێ‌به‌جێ‌ کرد . کونگره‌ له‌ 6/10/1999 له‌ شاری هه‌ولێر ده‌ستی پێ‌ کرد . له‌م کۆنگره‌یه‌دا کومیته‌ی ناوه‌ندی له‌ 37 ئه‌ندام کرا به‌ 31 ئه‌ندام و ( 9 ) ئه‌ندامی یه‌ده‌ک . سه‌رۆک بارزانی به‌ کۆی ده‌نگ به‌ سه‌رۆکی پارتی هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌ . به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ کومیته‌ی ناوه‌ندی پێک هات : هه‌ڤاڵ نێچیرڤان بارزانی ، مسرور بارزانی ، شوکت شیخ یزدین ، فازل میرانی ، د . رۆژ نوری شاویس ، هوشیار زێباری ، سامی عبدالرحمان ، ئازاد به‌رواری ، کریم سنجاری ، نوری حمه‌ علی ، عارف تیفور ، فریدون جوازویی ، زعیم علی ، ێلاح ده‌لو ، جوهر نامق ، رمزی شعبان ، عومه‌ر بوتانی ، شیرین ئامیدی ، جمال موزکه‌ ، کمال کرکوکی ، سرباز هه‌ورامی ، فرنسو حریری ، عومه‌ر عوسمان ، بروسکه‌ نوری شاویس ، سه‌فین رمزی ، قادر قادر ، عزالدین به‌رواری ، سعد عبدالله‌ ، محمد مه‌لا قادر ، د . جرجیس حسن ، یونس رۆژبه‌یانی . له‌م کونگره‌یه‌دا هه‌ڤاڵ علی عبدالله‌ وه‌کو جێگری سه‌رۆک هه‌ڵبژێردرا . ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی سیاسی // هه‌ڤاڵ نێچیرڤان بارزانی ، هوشیار زێباری ، مسرور بارزانی ، جوهر نامق ، فازل میرانی ، سامی عبدالرحمان ، ئازاد به‌رواری ، رۆژ نوری شاوه‌یس ، زعیم علی . Likes and interests